Porada eksperta: Jak wykorzystać mechanizm działania przy wyborze środka na gryzonie

W tym wpisie na blogu rozmawiamy z ekspertem firmy Envu, Richardem Faulknerem (RF), kierownikiem ds. klientów krajowych i spraw technicznych w Wielkiej Brytanii i Irlandii, oraz omawiamy niektóre z najczęściej zadawanych pytań dotyczących mechanizmów działania rodentycydów.

 

P: Czym jest mechanizm działania?

RF:  Sposób działania (MoA) rodentycydu to sposób, w jaki substancja czynna (AI) docelowo powoduje śmierć gryzonia.

 

P: Jakie są różne mechanizmy działania rodentycydów i jak wpływają one na ich skuteczność?

RF: Obecnie istnieją trzy różne mechanizmy działania środków rodentycydowych, a nasz zestaw narzędzi Envu wykorzystuje dwa z nich – antykoagulanty i cholekalcyferol. 

Antykoagulanty działają poprzez hamowanie enzymu reduktazy epoksydu witaminy K1, co zakłóca mechanizm krzepnięcia krwi. Po spożyciu wystarczająco dużej dawki, śmierć następuje w wyniku wewnętrznego krwotoku.

W preparacie Racumin® ten mechanizm działania wynika z działania antykoagulantu kumatetralylu, natomiast w przypadku serii Rodilon® substancją czynną jest difetialon.

Antykoagulanty są dostępne w preparatach jednorazowych i wielokrotnego podawania, co daje specjalistom ds. zwalczania szkodników (DDD) różne opcje dostosowane do szerokiego zakresu sytuacji.

Mechanizm działania pasty na gryzonie Harmonix® polega na hiperkalcyfikacji wywołanej przez substancję czynną – cholekalcyferol. Po spożyciu śmiertelnej dawki przez gryzonia jego organizm wchodzi w stan hiperkalcemii, co powoduje rozległe zwapnienie tkanek miękkich, prowadzące do szybkiej niewydolności nerek.

Jako środek niebędący antykoagulantem pasta Harmonix® Rodent Paste jest szczególnie przydatna w zwalczaniu populacji, w przypadku których podejrzewa się odporność na antykoagulanty.

 

Pytanie: Klienci często oczekują natychmiastowego zwalczania szkodników. W jaki sposób specjaliści ds. zwalczania szkodników (DDD) mogą wyjaśnić opóźniony mechanizm działania antykoagulantów pierwszej generacji/wielokrotnego spożycia oraz jakie korzyści z tego wynikają?

RF: W tej chwili na rynku brytyjskim mamy tylko jeden środek przeciwgryzoniowy pierwszej generacji, tak jak w większości krajów Europy jest to kumatetralyl.

Jeśli więc przyjrzymy się mechanizmowi działania leku przeciwzakrzepowego, to zasadniczo zatrzymuje on proces krzepnięcia krwi. W przypadku pojedynczego podania, jeśli szczury zjedzą wystarczającą ilość, natychmiast otrzymują dawkę śmiertelną, ponieważ mechanizm działania hamuje enzym – reduktazę epoksydu witaminy K1. Okazuje się jednak, że ponieważ proces ten przebiega w krwi już przed przyjęciem przez szczury dawki śmiertelnej, gryzonie muszą najpierw wyczerpać zapasy tego enzymu w organizmie, dlatego śmierć może nastąpić dopiero po kilku dniach od spożycia dawki śmiertelnej.

Substancja ta zatrzymuje krzepnięcie krwi, a następnie – w wyniku codziennych ruchów zwierząt, takich jak przeciskanie się przez otwory, skakanie itp. – zaczyna działać. Za każdym razem, gdy zwierzę uderza o coś, dochodzi do pęknięcia drobnych naczyń krwionośnych. Gdy krew skutecznie krzepnie, następuje naturalne gojenie, a zwierzę tego nie zauważa; jednak po spożyciu śmiertelnej dawki antykoagulantu proces ten nie zachodzi, a gryzoń umiera w wyniku krwotoku wewnętrznego.

W przypadku środków przeciwzakrzepowych wymagających wielokrotnego spożycia mechanizm działania jest dokładnie taki sam, po prostu gryzoń musi spożyć przynętę kilka razy, aby przyjąć śmiertelną dawkę.

Szczury są naprawdę inteligentne, a szczur dominujący w kolonii zawsze żeruje jako pierwszy. W przypadku szybko działającej przynęty jednorazowej szczur dominujący umrze wkrótce po spożyciu przynęty, a pozostałe osobniki populacji w naturalny sposób skojarzą przynętę ze śmiercią i będą jej unikać. Wtedy właśnie może dojść do unikania przynęty i nieufności wobec niej. Dlatego nie zawsze warto stosować rodentycydy, które działają naprawdę szybko.

Innym przypadkiem jest sytuacja, w której szczur zaczyna jeść, ale nie spożywa wystarczającej ilości, by osiągnąć dawkę śmiertelną – zaczyna wtedy czuć się źle i przestaje jeść. Szczury, które przyjęły dawkę poniżej poziomu śmiertelnego, będą następnie całkowicie unikać tego źródła pożywienia (przynęty), a także samego miejsca żerowania.

Nie ma szybkich rezultatów to fakt – nierealistyczne jest myślenie, że eliminacja szczurów może nastąpić w ciągu 24 godzin. Potrzebna jest więc logiczna, dobrze przemyślana strategia, która uwzględnia naturę szczurów polegającą na żerowaniu z zaufanych źródeł pożywienia oraz pamięta o tym, że zazwyczaj wykazują one neofobię. Szczury nie lubią nowych rzeczy w swoim otoczeniu; zawsze muszą się najpierw do czegoś przyzwyczaić.

Aby więc prawidłowo przeprowadzić program zwalczania gryzoni, specjaliści ds. zwalczania szkodników muszą przyzwyczaić gryzonie do przynęty. Będą również musieli przeprowadzić wszystkie niezbędne działania związane z zarządzaniem środowiskiem zgodnie z podejściem zintegrowanego zwalczania szkodników (IPM) – eliminując źródła pożywienia i wody tam, gdzie to możliwe, usuwając kryjówki oraz wykonując praktyczne czynności, takie jak zabezpieczenie budynków, tak aby środowisko stało się dla gryzoni jak najbardziej nieprzyjazne.

 

P: Kiedy konieczna jest pilna eliminacja wysokiej populacji, jak sposób działania (MoA) wpływa na szybkość zwalczania i wybór produktu?

RF: W przypadku wysokiej populacji specjaliści ds. zwalczania szkodników prawdopodobnie zastosowaliby albo środek przeciwzakrzepowy podawany jednorazowo, albo preparat zawierający cholekalcyferol. Na wybór wpłynie substancja czynna oraz pytanie takie jak: czy w danym obszarze odnotowano przypadki odporności?

Jeśli specjalista ds. kontroli szkodników (technik DDD) podejrzewa występowanie odporności, najprawdopodobniej wybierze środek przeciwzakrzepowy podawany jednorazowo, ponieważ wykazuje on ostrzejszą toksyczność; albo preparat zawierający cholekalcyferol, ponieważ nie odnotowano w jego przypadku odporności, a jest to substancja występująca naturalnie. W przypadku cholekalcyferolu (witaminy D3) mechanizm działania powoduje przedawkowanie u szczura.

 

P: W jaki sposób różne mechanizmy działania mogą pomóc w strategiach zwalczania szkodników w wrażliwych środowiskach?

RF: Jeśli istnieje obszar, na którym występuje wysokie ryzyko zatrucia wtórnego – na przykład w obecności wielu ptaków drapieżnych lub łasicowatych, drapieżnych ssaków, takich jak gołębica, łasica, wydra, kuna leśna itp. – wówczas cholekalcyferol jest naprawdę dobrym rozwiązaniem, ponieważ nie ulega bioakumulacji, czyli nie gromadzi się w organizmie gryzoni.

Z drugiej strony antykoagulanty ulegają bioakumulacji – gromadzą się w tkankach zwierzęcia, a jeśli zwierzę to zostanie zjedzone przez drapieżnika, dochodzi do wtórnego przeniesienia.

W środowiskach wewnętrznych ryzyko zatrucia wtórnego jest mniejsze. Z punktu widzenia organizmów niebędących celem działania środka firmy zajmujące się zwalczaniem szkodników (DDD) będą musiały wziąć pod uwagę dzieci i zwierzęta domowe.

Wszystko sprowadza się do przeprowadzenia najpierw właściwej oceny ryzyka środowiskowego (Environmental Risk Assessment) oraz przestrzegania specyfikacji określonych w audytach dla danego obiektu.

 

P: W środowiskach miejskich lub bogatych w pożywienie, w jaki sposób sposób działania i jakość preparatu mogą pomóc w zapewnieniu kontroli nad całymi populacjami?

RF: Gdy szczury mają ustalone i sprawdzone źródło pożywienia, przyzwyczajenie się do jakiejkolwiek przynęty zajmie im trochę czasu, ponieważ coś nowego jest wprowadzane do ich środowiska bytowania.

W idealnym scenariuszu zawsze najlepiej jest najpierw usunąć lub ograniczyć dostęp do konkurencyjnych źródeł pożywienia oraz zadbać o sprzątanie i utrzymanie porządku, tak aby nie pozostawały żadne śmieci ani resztki jedzenia, którymi szczury mogłyby się żywić. Nawet jeśli nie da się całkowicie wyeliminować alternatywnego pożywienia, jego ograniczenie przyniesie efekt, ponieważ szczury będą wtedy szukać nowych źródeł w celu uzupełnienia swojej diety. Właśnie w tym przypadku świetnym narzędziem jest zastosowanie nietoksycznej pasty monitorującej, która pozwala najpierw przyzwyczaić szczury do przynęty. Gdy szczury zaczną żerować na paście monitorującej, specjaliści ds. zwalczania szkodników mogą przejść na pokrewny produkt w postaci przynęty, mając pewność, że szczury będą się nią żywić. Ponadto ma to mniejszy wpływ na środowisko, ponieważ toksyczna przynęta jest stosowana celowo i nie jest wykładana, gdy nie jest to konieczne.

 

P: Czy sposób działania może pomóc w przełamaniu nieufności wobec przynęty?

RF: Szczury to bardzo inteligentne zwierzęta. Jeśli skojarzą źródło pożywienia ze śmiercią lub bólem, nie będą go jeść.

Gdy rodentycyd o wolniej działającym mechanizmie działania zostanie zaakceptowany, istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że szczury skojarzą przynętę z bólem lub śmiercią, a większe, że więcej szczurów z populacji spożyje przynętę.

W przypadku antykoagulantów wymagających wielokrotnego spożycia osiągnięcie dawki śmiertelnej wymaga kilku posiłków, co może zająć 3–4 dni. Ponieważ spożycie przynęty nie powoduje natychmiastowych negatywnych skutków, staje się ona zaufanym źródłem pożywienia, a szczury z populacji będą nadal spożywać przynętę, co pomaga przezwyciężyć niechęć do niej.

W przypadku antykoagulantów jednodawkowych, jeśli szczur spożyje dawkę subletalną, zarówno on, jak i inne szczury z kolonii skojarzą przynętę z niebezpieczeństwem i całkowicie przestaną ją spożywać. Dlatego w przypadku niechęci do przynęty szybsze działanie nie zawsze jest lepsze.

Należy pamiętać, że szczury muszą najpierw wyczerpać swoje zapasy reduktazy epoksydowej witaminy K1, zanim mechanizm działania leku przeciwzakrzepowego zacznie przynosić efekty, co może zająć około 48 godzin, dlatego między spożyciem przez szczura przynęty zawierającej środek przeciwzakrzepowy a pojawieniem się pierwszych objawów upływa pewien czas. Przynęty antykoagulacyjne przeznaczone do wielokrotnego spożycia zapewniają dłuższy okres bez widocznych objawów chorobowych, co oznacza mniejszą nieufność wobec przynęty i szansę na jej spożycie przez większą liczbę szczurów w kolonii.

Mimo że cholekalcyferol (Harmonix® Rodent Paste) nie jest rodentycydem przeciwzakrzepowym i działa na innej zasadzie, spożycie śmiertelnej dawki wywoła „efekt zaprzestania żerowania”, a gryzoń przestanie jeść. Dlatego w tym przypadku zastosowanie najpierw produktu pokrewnego, Harmonix® Monitoring Paste, w celu przyzwyczajenia szczurów do preparatu, pomoże specjalistom ds. zwalczania szkodników rozwiązać problem niechęci do przynęty.

 

P: Jak stosowanie rodentycydu o innowacyjnym mechanizmie działania może pomóc w przypadku infestacji w trudno dostępnych miejscach, np. w pustkach ściennych?

RF: Ogólnie rzecz biorąc, jeśli masz dostęp do danego obszaru, zazwyczaj możesz bezpiecznie rozłożyć przynętę, ale Racumin® Foam stanowi doskonałą opcję w przypadku pustych przestrzeni w ścianach i wnęk. Pianka jest bardzo łatwa w użyciu i oczywiście technicy DDD nie muszą wtedy polegać na atrakcyjności przynęty, ponieważ pianka uwalnia substancję czynną w momencie kontaktu, gdy gryzoń ociera się o nią, a mechanizm działania uruchamia się po spożyciu w wyniku naturalnego zachowania gryzoni polegającego na pielęgnacji. 

We wszystkich miejscach, zwłaszcza tych niedostępnych, pierwszym krokiem powinno zawsze być poszukiwanie sposobów na uniemożliwienie gryzoniom przedostania się do środka. Każda dziura większa niż 5 mm jest dostępna dla szczurów, a myszy mogą przedostać się przez otwór wielkości długopisu. Skuteczne zabezpieczenie często pomaga rozwiązać problem bez konieczności stosowania rodentycydów.

 

P: W jaki sposób skład i mechanizm działania decydują o tym, czy rodentycyd będzie skuteczny w przypadku stosowania przynęt w norach?

RF: Przydatność do stosowania przynęt w norach zawsze zależy od informacji zawartych na etykiecie produktu. Etykieta zawsze wyjaśnia, na jakie gryzonie można stosować środek, gdzie jego stosowanie jest dozwolone, oraz podaje wszystkie niezbędne informacje dotyczące dawkowania i metod stosowania.

 

P: W jaki sposób sposób działania antykoagulantów wielodawkowych pierwszej generacji, takich jak Racumin®, wspiera ekonomiczną kontrolę gryzoni?

RF: Racumin® Foam to jedyny środek kontaktowy, na etykiecie którego w Wielkiej Brytanii i Irlandii wymieniono szczury. Staje się on bardzo opłacalny w obszarach, gdzie firmy zajmujące się zwalczaniem szkodników (DDD) nie odnotowują pobrania przynęty i nie są w stanie opanować populacji za pomocą przynęt lub pułapek.

Zastosowanie preparatu Racumin® Foam pozwala uniknąć marnowania przynęty i dodatkowych wizyt, zapewniając kontrolę nad szczurami neofobicznymi dzięki alternatywnemu mechanizmowi podawania, który umożliwia dostarczanie preparatu przez wiele punktów wejścia i wyjścia.

Racumin® Expert zapewnia działanie mechanizmu działania kumatetralylu w postaci przynęty. Produkt ten jest antykoagulantem pierwszej generacji, który zapewnia niezawodną kontrolę przy stężeniu aktywnej substancji (AI) wynoszącym zaledwie 27 części na milion. Dopuszczalny zakres stosowania sprawia, że jest to skuteczna opcja do stosowania na terenach otwartych i wysypiskach śmieci.

W przypadku stosowania tradycyjnych produktów w postaci przynęty wstępne monitorowanie przy użyciu środka nietoksycznego może również pozwolić na oszczędność kosztów i zmniejszenie ilości potrzebnej przynęty. Dzięki wstępnemu monitorowaniu specjaliści ds. zwalczania szkodników mogą mieć pewność, że przynęta zostanie umieszczona wyłącznie w miejscach , gdzie szczury są aktywne, wiedząc, że są one już przyzwyczajone do przynęty i chętnie z niej korzystają.

Jak zawsze, decyzja o wyborze rodentycydu powinna opierać się na ocenie ryzyka środowiskowego (ERA) dla danego obiektu.

 

Pytanie: Czy w przypadku, gdy przynęty zawiodły i podejrzewa się wystąpienie odporności, przejście na środek o innym mechanizmie działania może pomóc w osiągnięciu opłacalnej kontroli?

RF: Tak. W takiej sytuacji firmy zajmujące się zwalczaniem szkodników (DDD) powinny wybrać albo produkt, wobec którego nie odnotowano oporności, taki jak Rodilon®, albo środek o alternatywnym mechanizmie działania, na przykład cholekalcyferol zawarty w paście Harmonix® Rodent Paste. 

Cechą wyróżniającą Rodilon® jest wyższa wartość LD 50, dzięki czemu w ramach oceny COSHH byłby on pierwszym wyborem w porównaniu z innymi antykoagulantami jednorazowego podania. Zapewnia on niezawodną kontrolę przy bardzo niskim stężeniu substancji czynnej (AI) difetialonu – zaledwie 0,0025%.

Alternatywą jest zastosowanie środka o zupełnie innym mechanizmie działania. Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w Harmonix® Rodent Paste nie wiąże się z problemami oporności typowymi dla antykoagulantów.

 

P: W jaki sposób innowacje w zakresie nowych rodentycydów niebędących antykoagulantami pomagają poszerzyć możliwości dostępne dla specjalistów ds. zwalczania szkodników (DDD)?

RF: Dla firm zajmujących się zwalczaniem szkodników (DDD) przywrócenie cholekalcyferolu do zestawu narzędzi stanowiło przełom.

Cholekalcyferol zapewnia alternatywny mechanizm działania dzięki preparatowi Harmonix® Rodent Paste. Witamina D3 występuje naturalnie w organizmie, ale w środku do zwalczania gryzoni dochodzi do skutecznego podania nadmiernej dawki tej substancji, co powoduje wypłukiwanie wapnia z tkanki kostnej do krwi. Ten mechanizm działania prowadzi do zwapnienia tkanek miękkich, niewydolności narządów i śmierci.

Ponieważ nie jest to środek przeciwzakrzepowy, nie ma problemów z opornością związanych z substancją czynną Harmonix®; a ponieważ jest on intensywnie metabolizowany w organizmach gryzoni, ryzyko zatrucia wtórnego jest niewielkie.